สภาพทั่วไปและข้อมูลพื้นฐานขององค์การบริหารส่วนตำบลภูซาง
ตำบลภูซางเป็นตำบลที่มีวัฒนธรรมเก่าแก่ ประชากรอยู่หนาแน่น เป็นเส้นทางเชื่อม
เข้าสู่สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว มาหลายชั่วอายุคน มีแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญ คือ วนอุทยานแห่งชาติภูซาง น้ำตกภูซาง ชายแดนด้านทิศตะวันออกติดต่อสาธารณประชาธิปไตยประชาชนลาว และเป็นเส้นทางผ่านขึ้นภูชี้ฟ้าซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญแห่งหนึ่งของประเทศไทย

          เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2550 กระทรวงมหาดไทยได้ออกพระราชกฤษฎีกายกฐานะ กิ่งอำเภอภูซาง ขึ้นเป็น “อำเภอภูซาง” โดยมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 8 กันยายน 2550 เป็นต้นไป

          องค์การบริหารส่วนตำบลภูซาง ตั้งอยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอภูซางทางด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือประมาณ 6 กิโลเมตร และอยู่ห่างจากศาลากลางจังหวัดพะเยาประมาณ  90 กิโลเมตร โดยมีอาณาเขตติดต่อกับตำบลต่างๆ ดังต่อไปนี้

          ทิศเหนือ         ติดต่อกับ ตำบลตับเต่า  อำเภอเทิง  จังหวัดเชียงราย  และตำบลหงาว อำเภอเทิง  จังหวัดเชียงราย

          ทิศใต้            ติดต่อกับ ตำบลป่าสัก อำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา และตำบลทุ่งกล้วย อำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา

          ทิศตะวันออก    ติดต่อกับ  เมืองคอบ แขวงไชยบุรี  สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว

          ทิศตะวันตก     ติดต่อกับ  ตำบลเชียงแรง  อำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา

เขตการปกครองตำบลภูซาง มีทั้งหมด 13 หมู่บ้าน

หมู่ที่ 1    บ้านสถาน 2                          หมู่ที่ 7   บ้านผาลาด

หมู่ที่  2   บ้านนาหนุน                           หมู่ที่ 8   บ้านหนองเลา

หมู่ที่  3   บ้านฮวก                               หมู่ที่ 9   บ้านทุ่งแขม

หมู่ที่ 4   บ้านห้วยส้าน                           หมู่ที่ 10   บ้านธาตุภูซาง

หมู่ที่ 5   บ้านสถาน                              หมู่ที่ 11   บ้านทุ่งกระเทียม

หมู่ที่ 6   บ้านทุ่งติ้ว                              หมู่ที่ 12   บ้านฮวก

                                                     หมู่ที่  13  บ้านห้วยไฟวัฒนา

พื้นที่ตำบลภูซาง

          ตำบลภูซาง มีเนื้อที่ทั้งหมดประมาณ 117.792 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 60,095 ไร่ มีพื้นที่อยู่อาศัยโดยประมาณ 6,095 ไร่ พื้นที่ทำการเกษตรโดยประมาณ 20,000 ไร่ พื้นที่ป่าและภูเขาโดยประมาณ 34,000 ไร่

สภาพทางเศรษกิจ

          เนื่องจากพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบเทือกเขาล้อมรอบ ประชาชนส่วนใหญ่จึงประกอบอาชีพทำการเกษตร ทำนา ทำสวน ปลูกกระเทียม หอมแดง ปลูกยางพารา ทอผ้า เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีประชาชนบางส่วนทำงานรับราชการ บริษัท ค้าขาย รับจ้างทัวไป

สภาพทางสังคม

          การศึกษา:โรงเรียนสังกัด สพฐ จำนวน 4 แห่ง และศูนย์พัฒนาเด็กเล็กก่อนวัยเรียน อบต.ภูซาง 1 แห่ง

          สาธารณสุข : มีโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 2 แห่ง ด่านกักกันสัตว์ 1 แห่ง

                           1.โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลภูซาง บ้านสถาน หมู่ที่ 5 ตำบลภูซาง

                           2.โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านฮวก บ้านฮวก หมู่ที่ 12 ตำบลภูซาง

                           3.ด่านกักกันสัตว์จังหวัดพะเยา บ้านห้วยส้าน หมู่ที่ 4 ตำบลภูซาง

         ความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน มีทั้งหมด 5 แห่ง

                           1.กองร้อยตำรวจตระเวนชายแดนที่ 326 ด่านชายแดนบ้านฮวก หมู่ที่ 12

                           2.กองร้อยอาสาสมัครอำเภอภูซาง ที่ 10 ด่านชายแดนบ้านฮวก หมู่ที่ 12

                           3.กองร้อยทหานพรานที่ 3107 ด่านชายแดนบ้านฮวก หมู่ที่ 12

                           4.ด่านศุลกากร ด่านชายแดนบ้านฮวก หมู่ที่ 12

                           5.ที่พักสายตรวจบ้านหนองเลา หมู่ที่ 8 

         ศาสนาและวัฒนธรรม ประเพณี

                           ประชาชนส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ มีศาสนสถานที่ใช้ในการประกอบพิธีทางศาสนา ดังนี้

                           -มีวัดในเขตพื้นที่จำนวน 9 แห่ง

                              1.วัดนาหนุน หมู่ที่ 2                             6.วัดหนองเลา หมู่ที่ 8

                              2.วัดห้วยส้าน หมู่ที่ 4                            7.วัดทุ่งแขม หมู่ที่ 9

                              3.วัดสถาน หมู่ที่ 5                                8.วัดพระธาตุภูซาง หมู่ที่ 10

                              4.วัดทุ่งติ้ว หมู่ที่ 6                                9.วัดบ้านฮวก หมู่ที่ 12

                              5.วัดผาลาด หมู่ที่ 7

         กลุ่มชาติพันธ์ุ

                             ไทลื้อ หรือไตลื้อ เป็นชาวไทกลุ่มหนึ่งมีถิ่นฐานเดิมอยู่ในแถบสิบสองปันนาของจีน มีเอกลักษณ์ที่โดดเด่นคือการใช้ภาษาไทลื้อ

         หมู่บ้านไทลื้อตำบลภูซาง มี จำนวน  6 หมู่บ้าน ได้แก่

          1.บ้านสถาน2 หมู่ที่ 1                           2.บ้านนาหนุน หมู่ที่ 2

          3.บ้านสถาน หมู่ที่ 5                             4.บ้านหนองเลา หมู่ที่ 8

          5.บ้านธาตุภูซาง หมู่ที่ 10                       6.บ้านห้วยไฟวัฒนา หมู่ที่ 13

                             เมี่ยน หรือเย้า เป็นชนชาติเชื้อสายจีนเดิม ชนเผ่านี้เรียกตัวเองว่า เมี่ยน หมู่บ้านเมี่ยนหรือเย้า ตำบลภูซาง ได้แก่ บ้านทุ่งกระเทียม หมู่ที่ 11

                             ม้ง หมายถึง อิสระชน เดิมอาศัยอยู่ในประเทศจีน ต่อมาอพยพลงมาถึงตอนใต้ของจีน เขตอินโดจีน และบริเวณตอนเหนือของประเทศไทย หมู่บ้านม้งในตำบลภูซาง ได้แก่ บ้านนาหนุน หมู่ที่ 2

           แหล่งท่องเที่ยวในตำบลภูซาง

                              1.ศูนย์เรียนรู้พัฒนาการเกษตรอ่างเก็บน้ำห้วยไฟอันเนื่องมาจากพระราชดำริ บ้านทุ่งกระเทียม หมู่ที่ 11 ตำบลภูซาง อำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา จัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 25 สิงหาคม 2551 โดยขออนุญาตใช้พื้นที่สาธารณะจำนวน 57 ไร่ 1 งาน 36 ตารางวา ซึ่งเดิมเคยเป็นที่ตั้งของกองร้อยทหารพรานอาสาสมัครที่ 11 โดย พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จพระบรมราชินีนาถฯ ทรงเคยเสด็จเยี่ยในพื้นที่ เมื่อวันจันทร์ที่ 28 มิถุนายน 2514 และทรงปลูกต้นขนุนไว้ในพื้นที่ดังกล่าวด้วย 

                              2.น้ำตกภูซาง ตั้งอยู่ในแขตบ้านธาตุภูซาง หมู่ที่ 10 ตำบลภูซาง อำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา เกิดจากสายน้ำอุ่นเป็นน้ำตกที่มีน้ำอุ่นเพียงแห่งเดียวที่พบในประเทศไทย อุณหภูมิ 35 องศาเซลเซียส และปราศจากกลิ่นกำมะถัน ไหลลงผาหินปูนสูง 25 เมตร

                              3.เฮินไทลื้อ ตั้งอยู่ที่ บ้านสถาน หมู่ที่ 5 ตำบลภูซาง อำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา ลักษณะเฮินไทลื้อเป็นบ้านไม้ยกพื้นสูง ครอบครัวไทลื้อเป็นครอบครัวใหญ่ มีใต้ถุนยกสูง สามารถใช้แขวนเปลเด็ก ตั้งกี่ทอผ้า มีครัวไฟหรือหัองครัวอยู่บนบ้าน    

                              4.พระธาตุภูซาง เป็นพระธาตุเก่าแก่ตั้งอยู่บนดอยในเขตบ้านธาตุภูซาง หมู่ที่ 10 ตำบลภูซาง อำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา ก่อนถึงน้ำตกภูซาง ประมาณ 1 กิโลเมตร มีพระเจ้าเก้าตื้อเป็นประธานในวิหาร เป็นที่เคารพสักการะของประชาชน อำเภอภูซาง อำเภอเชียงคำ และศาสนิกชนทั่วไป